Inner Revolution

(Adjusted) fragments from the book Inner Revolution by Robert Thurman. De Nederlandse vertaling volgt onder de Engelse; het betreft (bewerkte) fragmenten uit het boek Innerlijke Revolutie. Samengevat door Daniël.

---

The welfare of industrialized countries overlooks the development of inner values. Hence, there is a need for research on the mind and methods of Buddha and those who followed his footsteps.

1. Awakening

Buddha’s teachings are amongst others about the Four Noble Truths (Thurman, 2001). De First is the acknowledgement of suffering. Even if we have fun, everything comes to an end, and if that’s the case, we experience discontent. We are also not born laughing.

The Second states that suffering has a source. We misunderstand our reality. We are not individually the center of the universe. On the contrary, we are not separated from other processes or people, which makes us vulnerable. That is why we want to control everything around us, which actually only destroys our inner peace. Therefore, be in the moment.

The Third states that there is a way out. Therefore, we have to acknowledge the suffering and understand its source. The Fourth is about the eightfold path that frees us from suffering. Sadly, destructive tendencies are instinctive and hence it costs time to follow the path, by practicing for example thoughtfulness and right actions.

Enlightenment is more than cognitive. She is emotional and moral, because the openness of wisdom causes happiness, which automatically releases the most positive emotions, and arouses beneficial activities. It is also about the long lasting cultivation of a body that is perfectly suitable to communicate with all other beings about enlightenment. 

Darwin’s natural selection is about biological evolutionary development over multiple generations. The successful genetic results are then given to the next generations. Similarly, a karmic revolution can take place, in which individual development continues in a new body – but then transmitted by a spiritual genetic (Thurman, 2001). The positive evolutionary mutations that continue, are the ones of for instance tolerance and generosity.

2. Searching for the self

We each think we are the center of the universe. I, I, I. The only thing we think we can be certain about. But is that the case? We think the “I” is independent, static and immutable – unique and separate from all reality. It denies our human limitations; if we are really stuck in powerful emotions, we are not able to see that. It is like trying to improve your mistakes while playing tennis, while not viewing it relatively objective as a bystander. The ‘I’ does not necessarily take care of us; if we are angry, we believe we have the right to express it – “because I” -, but then we can also hurt other people.

We can look at molecules or our DNA, but something that is still, static and independent is nowhere to be found. Everything that we can perceive or even imagine, is connected to something else. When we are happy, we are not a happy creature by definition. It is a snapshot that cannot define our ‘self’ permanently.

In order to grasp the ‘I’-feeling, we also have to look at our mental consciousness. In our dreams we perceive cases, while at that moment our five senses are not functioning. The ‘self’ is hence also not equal to our sensory perceptions.

The real self is an inexhaustible source of peace and happiness, and free of shortcoming. It is the perfect liberation of our uncertainty regarding the self, the complete freedom from the usual feeling of isolation and confinement in the self. As we feel narrowly connected with the entire universe, which you experience entirely in your own body, you break free from all fear, and become part of a stream of excessive relativity. 

3. The cool revolution

The cool revolution is one that changes the viewpoints and behaviour of many individuals, and therefore over time a society. She educates people to think critically and to enter the sphere of non-conformity, which has always been a source of change. Changing the spirit will lead to a change in society and politics. A healthy society is built up from the bottom to the top, by means of the development of the individual.

The ten ‘buddhist commandments’: save lives, donate gifts, behave sexually correct, speak the truth, speak conciliatory, speak with joy, speak with pleasure, speak meaningfully, be detached, love unconditionally, and cherish correct viewpoints.

The higher virtues that are required for a positive karmic evolution – generosity, love, tolerance, and profound wisdom – cannot be fulfilled by just obeying laws. To understand the nature of reality, one has to research reality by breaking through habits and preconceptions of ignorance. Enlightenment education should not be forceful, because the individual at the bottom is the one realising selflessness and will love others endlessly.

Buddha [Sakyamuni] was not the founder of a religion. He did not discover an almighty God who commanded him to move the masses, and he saw that converting people to a new faith would not bring them closer to freedom. He overcame the self by understanding the reality, and helping others with working towards the victory.

4. A kingly revolution

The five fundamental principles of the Indian king Ashoka (3rd century BCE).

1) Transcendent individualism is the fulfillment by individuals of their own highest good – which is the highest value of the collective society. The discovery of the selflessness is the final satisfaction of the self-interest, because she finally solves the suffering and the discontent of the individual. Absolute self-interest doesn’t exist, and is the result of the wrong view of the self as an absolute entity. The main duty of each individual is their own freedom and happiness, as well as helping others to reach the same.

2) Appreciation for the individual leads to non-violence. If the aim of society actually becomes the development of her individuals, the lives of those individuals become the most valuable thing which one can imagine in that society. Non-violence towards humans cannot be actualized in a society as long as cruelty and violence is practiced towards other animals. (Ashoka was the first head of government who encouraged meat-free consumption.)

3) Educational evolutionism stimulates enlightenment as the blossoming of one’s own consciousness, the sensitivity and the powers of the individual and hence develops a strong society. Education is the highest gift; (financial) wealth is something you will never be satisfied with. The greatest happiness comes from realizing [one’s selflessness].

4) Societal altruism means that others are at least as important as yourself. The collective good comes from the happiness of each individual. Everyone equally has the right to receive attention, care and compassion. Punishment for misdeeds is softened by compassion.

5) The factual fulfillment of individual interests is only possible with a decentralized, flexible executive power, which knows the condition of each individual and can offer the necessary specific support. Universal democracy is the best form of government to apply the aforementioned four principles.

5. The soul of enlightenment

The key to make an end to the endless hunt for external stimuli for pleasure, is the discovery of the source of discontent and the realization that it will never be fulfilled. External conditions don’t matter; you can be at a party with those you love, yet also feeling down. Our subjective circumstances determine the quality of our experiences. We have to enter the stream of thoughts and observe through meditation; then we experience silence and finally joy. Solid images and feelings produced by the mind, evaporate as soon as the heat of precise contemplation is pointed at it. 

Individuals are not only meant to seek their personal liberation from suffering, but also that from everyone around them – from a feeling of responsibility. Something which doesn’t help this, are labels like ethnicity or nation, which only cause us to remain strangers for others. Relations will be difficult when we consider ourselves (groups) of different entities. Immeasurable love is impossible if we continue this estrangement.

The soul or mind of enlightenment encompasses a special type of love for all that lives, which enables one to understand and spread universal love. This is possible both in human and animal embodiment. As everything is impermanent, there is no eternal damnation; therefore, everyone has potential. And because of previous life, anyone could have once been your mother – who then took care of you. Thus, you should take care of them now.

You have to be free from disturbing emotions and be all-knowing concerning the situation of others, so that you exactly know how to help them. Realizing that others also want(ed) to help all living beings, takes away unrest, especially when you feel their enlightened presence. There is no time shortage when it comes to helping others, by the way. Life is boundless, the time-space reality endless, so the wish to spread unconditional love and compassion is not impossible. This realization brings – despite our physical death in one life – hope and optimism.

6. The power of cool heroism

No matter how much land, glory or wealth a community will obtain, every individual that is part of it can become ill, will become old, and dies. Therefore, nationalism also doesn’t have any worth. We need tolerance instead, especially with the existence of hatred.

Cool heroism starts with the realization that none of the voices in our head are intrinsically ‘ours’. These voices, such as hatred, are nothing but acquired thought patterns. Hatred is the enemy itself, the enemy is not the one we aim our hatred at. We think that our ‘enemies’ consciously want to harm our happiness, while all they want themselves is happiness as well. Plus, as Shantideva said, hatred draws its fuel from the frustration that someone doesn’t get what they want and get what they don’t want. Remember that if you can act upon your unhappiness, do so; if impossible, then there’s no use in feeling unhappy.

On the path to love, the true conqueror of hatred, one is supposed to reach the harbour of uncompromising tolerance. Tolerance actually provides space between stimuli and your response to the stimuli. You can use that space to do more accurate research to cases that can cause unrest. Tolerance strengthens our focus on the conscientiousness, which enables us to view difficulties as a challenge. In the end, everything is determined by other factors, which themselves are determined by others, thus nothing determines itself – according to Shantideva. 

The longing for happiness automatically makes us unhappy by realizing the lack of it. Shantideva stated that all the happiness from the world comes from the wish that others deserve to be happy. You become and make others happy by (letting them) stop craving for happiness. And to understand someone else (in order to help them), put yourself in their shoes and then look at yourself; and afterwards become a figurative person that looks up to a better or worse version of yourself, depending on how the other looks at you.

Underlying assumptions central to anti-welfare responses are that people are lazy, deserve their fate, and that wealth is inherently insufficient. The perception of wealth, or rather prosperity, already fails actually; prosperity consists of one’s own love, optimistic confidence, and learned creativeness. 

7. The world-taming adepts

The adepts towards enlightenment – mahasiddhas – show how the individual human overpowers conventional routines, triumphs over confusion and negativity of society, and inspires. Many stories about such humans seem mythical, and unrealistic. Often we consider magic and the supernatural as absurd. However, we don’t fantasize in relation to materialistic highly developed technologies. Our ancestors als couldn’t have imagined that once, for example, we would be able to travel to the moon.

We are savages of outer modernism. We have to find a middle way between the two extremes of authoritarian oppression and self-paralyzing nihilism. What is required are systematic and scientific reasonableness, enthusiasm and inventiveness. That way we focus our attention on our inner self. Now we focus too much outward, on materialism. We still have to conquer demons of racism, nationalism and sexism. That can only happen when we realize our selflessness, and strive for universal love.

8. Inner modernity

The scholar Atisha from the eleventh century said: “All teachings do not contradict one another, because they are all meant as personal instructions.” We have to look out for schisms within the teachings, yet Buddha did ask his pupils to always be critical. Around the same time, Milarepa spread the highest teachings through poems and songs among the people. Later, the scholar Tsong Khapa ensured that enlightenment ideals became attainable on the societal level, and 

It is quite remarkable that the European and Tibetan renaissance occured around the same time: both took place in the fourteenth and fifteenth century, with great figures like Tsong Khapa (1357-1419) and Da Vinci (1452-1519). Later, in the seventeenth century, there were parallels as well. While the Great Fifth (Dalai Lama) strived for an enlightened and modern society and gave orders to have the Potala Palace built, Descarted philosophized, the Peace  treaty of Westphalia was signed, the Taj Mahal was built, and a secular power started in Japan.

Millennium consciousness comes into development when a person breaks through the layer of the usual focus on oneself, and realizes the truth. It is apocalyptic in the sense that it is instantly revelatory. One is completely captivated – like at a concert – and experiences a moment of blissful freedom from discontent, self-interest and pain.

The western world has a lack of spirituality, like the one that is present in eastern philosophies – which also know more respect for nature. Due to industrialization, capitalism, and colonialism, spirituality was surpassed by practical thinking to fulfill our needs on the short-term. With compassionate spirituality we are more content with what nature provides us with, and we break free from the destructive, western short-term thinking.

Europeans started colonialism, because they longed for what other peoples already had naturally. The enormous welfare of other peoples was not enough to deal with the hunger of Europe. The Europeans needed more powerful technologies, because they felt weak and unsafe. Their enduring experience of poverty, shortages and hardships stimulated the hunger for unlimited productivity.

In the modern West we think we are free individuals, because everything can be reduced to numbers. There is an abstract calculation for all our norms and values. However, the possibility of calculating everything, also means that everything can become alienated. Every moment, we can absolutely lose everything. The western society has focused her self-confidence on taking control materialistically of the physical world. Humans became uncertain and diverted from inner fulfillment, as well as millenium consciousness. 

The outer modernism of the West resulted in European nations becoming militarized, and developed industrialized. It conquered all traditional nations and the complete material world, and finally it endangered the entire planetary surroundings, by its addiction to endless productivity and endless consumption. Inner modernism is about conquering inner boundaries to attain enlightenment. Enlightenment – the perfect dominion over body and mind, time and space.

Europe and Tibet developed differently. In Tibet, ultimate inner perfection became important; in Europe everything was secular and all sacredness destroyed. In Europe everything centered around materialism and rationality; Tibet focused on spiritual development and used rationality on the path to enlightenment. The enchantment of the natural world didn’t perish in Tibet due to industrialization and militarization, but was kept preserved until the Chinese Communist invasion.

9. Hope for the third millennium

The Dalai Lama considers four cases as the basis of hope for the twenty-first century. The first is a shift from military to peaceful methods to solve conflicts. There are examples of this, for instance the Velvet Revolution in Czechoslovakia. One should never give up hope.

The second is a shift from the emphasis on lage collectives like communism and capitalism – impersonal, faceless systems that suppress individuality – to large individuals. Nationalism is also still an immense issue. The individual is immersed in a false absolute group identity that enlarges the separation from all those called ‘the others’ and considers them a potential threat. Again, the emphasis should be on each individual in connection to everything and everyone. Education is necessary for the evolutionary development of each individual.

The third is that the materialistic science and technologies do not provide ultimate power. Science provides us with knowledge about the unknown, and technological solutions only cause new problems. That is why there is also a need for inner science, for knowledge of the reality of the self. Therewith we obtain knowledge to be perfectly happy, which we can then share with other beings. Nonetheless, outer sciences are also needed. The spiritual and material have to be united.

The fourth is care for nature, considering the dynamic nature of ecosystems. Shantideva (eighth century) said that if one doesn’t wanna hurt their feet, the earth has to be covered with a protective layer, or the feet. The western world went for the first option, changed the human sensitivity, and reordered the outer surroundings. To prevent pollution, we have to step away from our feeling of the autocratic, static and isolated self. We live in a world with ecological connectedness.

Appendix

Enlightenment principles can also be applied politically worldwide.

1) The individual has priority over the community. The individual has the highest obligation to itself to evolve into an enlightened beings.

2) Ungoing injustice has to be acknowledged – in regard to etnicity, nationality, economic position, and sex/gender; [as well as sexuality, animals and nature].

3) Individual taxpayers should choose themselves to which matters their money is going, and financial transparency and no lobbying of companies should occur.

4) The death penalty should not exist, and prisoners should serve as final means of education – societal issues will then be addressed more accurately.

5) Women themselves should decide whether their body serves as the home for a new life and receive help either way, at least through awareness and contraception.

6) Individuals have the right of freedoms like that of lifestyle and expression, as long as those freedoms are not at the expense of others without substantial reasons.

7) Defence budgets should be cut drastically; money for weapon industries should be redirected towards societal welfare. Armies should become unarmed peace corps.

8) The highest priority goes to lifelong and accessible education, which teaches compassion regardless of religion, and fosters individual to societal happiness.

9) There should be altruistic support through the right of housing, livelihood, a healthy environment and affordable, universal healthcare.

10) Every individual should be heard in a strong executive leadership in a non-discriminating, transparent democracy.

Enlightenment cures issues in the world through her main positive activity: generosity in every aspect.

---

Innerlijke Revolutie

De welvaart van geïndustrialiseerde landen gaat voorbij aan de ontwikkeling van innerlijke waarden. Daarom is onderzoek naar geest en methoden van Boeddha, en degenen in zijn voetstappen, nodig.

1. Ontwaken

Boeddha’s leringen gaan onder andere over de Vier Edele Waarheden (Thurman, 2001). De Eerste is het erkennen van lijden. Zelfs al hebben we plezier, alles komt ten einde, en als dat zo is, ervaren we ontevredenheid. We worden tenslotte ook niet lachend geboren.

De Tweede stelt dat het lijden een bron heeft. We begrijpen onze realiteit verkeerd. We zijn niet elk het middelpunt van het universum. Echter staan we niet los van andere processen of mensen, wat ons kwetsbaar maakt. Daarom willen we alles om ons heen controleren, wat onze innerlijke vrede eigenlijk alleen maar vernietigt. Wees daarom in het hier en nu.

De Derde stelt dat er een weg uit het lijden is. Hiervoor moeten we het lijden erkennen en de bron ervan begrijpen. De Vierde draait om het achtvoudige pad dat ons bevrijd van lijden. Helaas zijn destructieve neigingen instinctief en aldus kost het pad tijd, met het oefenen van bijvoorbeeld bedachtzaamheid en juist handelen.

Verlichting is meer dan cognitief. Ze is emotioneel en moreel, omdat de openheid van wijsheid gelukkig maakt, wat automatisch de meest positieve emoties vrijmaakt, en heilzame activiteiten opwekt. Het gaat ook om de langdurige cultivatie van een lichaam dat volmaakt geschikt is om verlichting aan alle andere wezens te communiceren.

Darwins natuurlijke selectie gaat om biologische evolutionaire ontwikkeling over meerdere generaties. De succesvolle genetische resultaten worden daarbij doorgegeven aan de volgende generaties. Soortgelijk kan ook een karmische evolutie plaatsvinden, waarbij individuele voortzetting in een nieuw lichaam voortgaat – alleen dan overgedragen via een spiritueel gen (Thurman, 2001). De positieve evolutionaire mutaties die voortgaan, zijn die van bijvoorbeeld vrijgevigheid en verdraagzaamheid.

2. Op zoek naar het zelf

We denken elk dat we het middelpunt van het universum zijn. Ik, ik, ik. Het enige waarvan we menen zeker te zijn. Maar is dat wel zo? We denken dat het ‘ik’ onafhankelijk, statisch en onveranderlijk is – uniek en los van alle realiteit. Het ontkent onze menselijke beperkingen; als we zo vastzitten in krachtige emoties, kunnen we het zelfs niet meer zien. Het is alsof je je fouten wilt verbeteren tijdens het tennissen, zonder relatief objectief het te kunnen bekijken als toeschouwer. De ‘ik’ zorgt niet per se voor ons; als we boos zijn, menen we het recht hebben te uiten – “want ik” -, maar we kunnen dan ook anderen kwetsen.

We kunnen kijken naar moleculen of ons DNA, maar nergens zullen we iets vinden wat stil, statisch en onafhankelijk is. Alles wat we kunnen waarnemen of zelfs ons kunnen voorstellen, is met iets anders verbonden. Als we blij zijn, zijn we niet per definitie een blij wezen. Het is een momentopname dat niet onze ‘ik’ voorgoed kan definiëren.

Om het ‘ik’-gevoel te doordringen, moeten we ook naar het mentale bewustzijn gaan kijken. In onze dromen nemen we zaken waar zonder dat op dat moment de vijf zintuigen aan het werk zijn. Het ‘ik’ staat dus ook niet per se gelijk aan onze zintuiglijke waarnemingen.

Het echte zelf is een onuitputtelijke bron van vrede en geluk, en doet ons niet tekort. Het is de volmaakte bevrijding van onze onzekerheid omtrent het zelf, de complete vrijheid van het gebruikelijke gevoel van isolement en opsluiting in het zelf. Doordat je je nauw verbonden voelt met het hele universum, dat je in zijn geheel als je eigen lichaam ervaart, breek je los uit alle angst, en ga je op in een stroom van uiterste relativiteit.

3. De koele revolutie

De koele revolutie is er een die de zienswijze en gedrag van vele individuen verandert, en daardoor geleidelijk aan een samenleving. Ze leidt mensen op om kritisch te denken en om de sfeer van non-conformisme binnen te gaan, die altijd al een bron van verandering is geweest. Het veranderen van de geest zal leiden tot een verandering in de maatschappij en politiek. Een gezonde samenleving wordt opgebouwd van onder naar boven, door middel van de ontwikkeling van het individu.

De tien ‘boeddhistische geboden’: levens redden, giften schenken, zich seksueel correct gedragen, de waarheid spreken, verzoenend spreken, plezier spreken, zinvol spreken, onthecht zijn, onvoorwaardelijk liefhebben, en correcte zienswijzen koesteren. 

De hogere deugden die nodig zijn voor positieve karmische evolutie – vrijgevigheid, liefde, verdraagzaamheid, en indringende wijsheid – kunnen niet worden vervuld met het alleen maar gehoorzamen van wetten. Om de aard van de realiteit te begrijpen, moet men de realiteit onderzoeken door gewoonten en vooroordelen van onwetendheid te doorbreken. Verlichtingsonderricht hoort niet dwingend te zijn, aangezien het individu van onderen degene is die zelfloosheid realiseert en anderen eindeloos lief zal hebben. 

Boeddha [Sakyamuni] was niet de stichter van een religie. Hij ontdekte geen almachtige God die hem opdroeg de massa’s in beweging te brengen, en hij zag dat het bekeren van mensen tot een nieuw geloof hen niet dichter bij vrijheid zou brengen. Hij overwon het zelf door de waarheid te begrijpen, en anderen te gaan helpen met het werken naar diezelfde overwinning.

4. Een koninklijke revolutie

De vijf fundamentele principes van de Indiase koning Ashoka (3de eeuw v.Chr.).

1) Transcendent individualisme is de vervulling door de individuen van hun eigen hoogste goed – dat is de hoogste waarde van de collectieve maatschappij. De ontdekking van zelfloosheid is een uiteindelijke bevrediging van het eigenbelang, omdat ze eindelijk het lijden en de ontevredenheid van het individu oplost. Absoluut eigenbelang bestaat niet, en komt voort uit de verkeerde zienswijze van het zichzelf als absolute entiteit. Elk individu heeft als voornaamste plicht zijn/haar eigen vrijheid en geluk, alsook de ander helpen bij het bereiken daarvan.

2) Waardering voor het individu vloeit uit in geweldloosheid. Als het doel van de samenleving eenmaal de ontwikkeling van haar individuen wordt, wordt het leven van die individuen het kostbaarste ding dat men zich in die samenleving kan voorstellen. Geweldloosheid jegens mensen kan geen houvast krijgen in een samenleving zolang wreedheid en geweld tegen andere dieren worden uitgeoefend. (Ashoka was de eerste regeringsleider die vleesvrije consumptie aanmoedigde.)

3) Educatief evolutionisme bevordert verlichting als het opbloeien van het eigen bewustzijn, de gevoeligheid en de krachten van het individu en ontwikkelt daarmee een sterke maatschappij. Educatie is het hoogste gift; (financiële) rijkdom is iets waar je nooit bevredigd mee zal zijn. Het grootste geluk komt voort uit hoe je [zelfloosheid] kan [in]zien.

4) Maatschappelijk altruïsme betekent dat anderen minstens zo belangrijk zijn als jezelf. Het collectieve goede komt uit het geluk van elk individu. Iedereen heeft evenveel recht op aandacht, zorg, en mededogen. Straf voor wandaden wordt verzacht door compassie.

5) De feitelijke vervulling van individuele belangen is alleen mogelijk voor een gedecentraliseerde, flexibele uitvoerende macht, die de gesteldheid van elk individu kent en de benodigde specifieke steun kan bieden. Universele democratie is de beste regeringsstijl om de vorige vier principes toe te passen.

5. De ziel van de verlichting

De sleutel om een einde te maken aan de eindeloze jacht op externe stimuli voor genot, is het ontdekken van de bron van ontevredenheid en het besef dat die nooit vervuld zal worden. Externe condities doen er niet aan toe; je kan je op een feest met geliefden nog steeds sip voelen. Onze subjectieve toestanden bepalen de kwaliteit van onze ervaringen. We moeten de gedachtestroom binnengaan en gadeslaan door meditatie; dan ervaren we stilte en uiteindelijk vreugde. Solide beelden en gevoelens geproduceerd door de geest, verdampen zodra de hitte van nauwkeurige contemplatie erop wordt gericht.

Individuen dienen niet alleen hun persoonlijke bevrijding van het lijden te zoeken, maar ook die van iedereen in hun omgeving – vanuit een verantwoordelijkheidsgevoel. Wat daarbij niet helpt, zijn labels als etniciteit en natie, die er alleen maar voor zorgen dat we als vreemdelingen blijven voor anderen. Relaties worden moeilijk als we menen (groepen) van verschillende entiteiten te zijn. Onmetelijke liefde is onmogelijk als we deze vervreemding in stand houden.

De verlichtingsziel of -geest omvat een bijzonder soort liefde voor alles wat leeft, waarbij je universele liefde kan inzien en verspreiden. Dit kan in zowel dierlijke als menselijke belichaming. Omdat alles vergankelijk is, bestaat er geen eeuwige verdoemenis; iedereen heeft aldus potentie. En vanwege vorige levens, zou iedereen ooit je moeder kunnen zijn geweest – die toen voor jou zorgde, waardoor je nu voor hen moet zorgen.

Je moet vrij zijn van verstorende emoties en alwetend zijn omtrent de situatie van anderen, zodat je precies weet hoe je hen kunt helpen. Beseffen dat anderen ook (ooit) alle levende wezens willen(/wilden) helpen, neemt onrust in je weg, zeker als je hun verlichte aanwezigheid voelt. Voor het helpen van alle wezens is er trouwens geen tijdtekort. Het leven is grenzeloos, de ruimte-tijdrealiteit oneindig, dus de wens onvoorwaardelijke liefde en mededogen te verspreiden is niet onmogelijk. Dit besef brengt – ondanks onze lichamelijke dood in een leven – hoop en optimisme.

6. De macht van koele heldhaftigheid

Hoeveel land, glorie of rijkdom een gemeenschap ook verwerft, elk individu dat er deel van uitmaakt zal nog altijd ziek kunnen worden, oud worden, en sterven. Nationalisme is dan ook niks waard uiteindelijk. We hebben simpelweg verdraagzaamheid nodig, zeker gezien het bestaan van haat.

Koele heldhaftigheid begint bij het besef dat geen van de stemmen in ons hoofd intrinsiek ‘de onze’ is. Deze stemmen, zoals van haat, zijn niets anders dan aangeleerde gedachtepatronen. Haat is de vijand zelf, de vijand is niet degene tegen wie we de haat richten. We denken dat onze ‘vijanden’ bewust ons geluk willen aantasten, terwijl zij eigenlijk ook alleen maar geluk willen. Ook zei Shantideva, haat put zijn brandstof uit de frustratie “dat ik niet krijg wat ik wil en krijg wat ik niet wil”. En onthou, als je iets aan je ongeluk kan doen, doe dat; als het niet kan, heeft ongelukkig voelen geen nut.

Op de weg naar de liefde, de ware overwinning van haat, dien je de haven van onverzettelijke verdraagzaamheid te bereiken. Verdraagzaamheid verschaft ruimte tussen prikkels en je reactie op de prikkels. Je kunt die ruimte gebruiken om een nauwkeuriger onderzoek te doen naar hetgeen wat onrust kan veroorzaken. Verdraagzaamheid versterkt onze concentratie op het bewustzijn, waarmee we moeilijkheden als uitdaging kunnen zien. Uiteindelijk wordt alles bepaald door andere factoren, die zelf weer bepaald worden door andere, dus niets bepaalt zichzelf, aldus Shantideva. 

Het verlangen naar geluk maakt ons automatisch ongelukkig door het bewustzijn van het ontbreken ervan. Shantideva zei dat al het geluk van de wereld voortkomt uit de wens dat anderen gelukkig zijn. Je wordt en maakt anderen gelukkig door (anderen) op te (laten) houden met het smachten naar geluk. En om iemand anders te begrijpen (en te helpen), verplaats jezelf eerst in die persoon en kijk dan naar jezelf en wordt daarna een figuurlijk persoon die opkijkt naar een hogere of lagere versie van jezelf, afhankelijk van hoe de ander naar je kijkt.

Bij anti-welzijnsreacties wordt verondersteld dat mensen lui zijn, hun lot verdienen, en rijkdom inherent onvoldoende is. Het gaat al mis bij de opvatting van rijkdom; rijkdom is niet financieel, maar bestaat uit eigenliefde, optimistisch vertrouwen, en geleerde creativiteit.

7. De ingewijden die de wereld temmen

De ingewijden naar de verlichting – mahasiddha’s – tonen hoe de individuele mens conventionele routines overweldigt, triomfeert over verwarring en negativiteit van de samenleving, en inspireert. Veel verhalen over dergelijke personen lijken mythisch, en niet realistisch. Vaak beschouwen we magie en het bovennatuurlijke als absurd. Echter fantaseren we niet in relatie to materialistische hoogontwikkelde technologieën. Onze voorouders hadden zich ook nooit kunnen voorstellen dat we bijvoorbeeld naar de maan konden. 

We zijn wilden van het uiterlijke modernisme. We moeten een middenweg vinden tussen de twee extremen van autoritaire onderdrukking en zelfverlammend nihilisme. Nodig daarvoor zijn systematische en wetenschappelijke redelijkheid, enthousiasme en vindingrijkheid. Zo richten we de aandacht op ons innerlijke zelf. We zijn te veel naar buiten gericht, op het materialisme. We hebben nog steeds demonen van racisme, nationalisme en seksisme te overwinnen. Dat zal alleen gebeuren als we elk onze zelfloosheid inzien, en universele liefde nastreven.

8. Innerlijk modernisme

De geleerde Atisha uit de elfde eeuw zei: “Alle leringen zijn niet met elkaar in tegenspraak, omdat ze allemaal zijn bedoeld als persoonlijke instructies.” We moeten oppassen voor schisma’s binnen de leer, ook al vroeg Boeddha zijn leerlingen om altijd kritisch te zijn. Milarepa nam rond dezelfde tijd de hoogste leringen op in gedichten en liederen voor het hele volk. Later zorgde de geleerde Tsong Khapa ervoor dat verlichtingsidealen haalbaar werden op maatschappelijk niveau.

Opvallend genoeg verliepen de Europese en Tibetaanse renaissance redelijk parallel: beide vonden plaats in de veertiende en vijftiende eeuw, met grote figuren als Tsong Khapa (1357-1419) en Da Vinci (1452-1519). Later, in de 17de eeuw, waren er ook parallellen. Terwijl de Grote Vijfde (Dalai Lama) een verlichte en moderne maatschappij nastreefde en het Potala Paleis in Lhasa liet bouwen, filosofeerde Descartes, werd de Vrede van Westfalen gesloten, de Taj Mahal gebouwd, en kwam er seculiere macht in Japan.

Millennium bewustzijn komt tot ontwikkeling als een persoon door de schil van het gebruikelijke op zichzelf gericht zijn heen breekt, en de waarheid realiseert. Het is apocalyptisch in de zin dat het onmiddellijk openbarend is. Men wordt compleet in beslag genomen – zoals bij een concert – en ervaart een moment van gelukzalige vrijheid van ontevredenheid, eigenbelang en pijn. 

De westerse wereld heeft een gebrek aan spiritualiteit zoals waar te nemen is bij oosterse filosofieën – waarin ook meer respect is voor de natuur. Door industrialisatie, kapitalisme, en kolonialisme heeft spiritualiteit plaats gemaakt voor praktisch denken om onze behoeftes op de korte termijn te bevredigen. Met compassievol spiritualiteit zijn we meer tevreden met wat de natuur ons verschaft, en breken we los van het destructieve, westerse korte termijn systeem.

Europeanen begonnen met kolonisatie, omdat ze verlangden naar wat andere volkeren van nature hadden (Thurman, 2001). De enorme welvaart van andere volkeren was niet voldoende om de honger van Europa te stillen. De Europeanen hadden krachtiger technologieën nodig, omdat ze zich zwak en onveilig voelden. Hun langdurige ervaring van armoede, schaarste en ontberingen stimuleerde hun honger naar onbeperkte productiviteit. 

In het moderne Westen denken we dat we vrije individuen zijn omdat alles tot getallen kan worden gereduceerd (Thurman, 2001). Er bestaat een abstracte rekeneenheid voor al onze normen en waarden. Maar de mogelijkheid tot incassering van alles, betekent ook dat alles volkomen vervreemd kan worden. We kunnen op elk moment absoluut alles verliezen. De westerse maatschappij heeft haar zelfvertrouwen gericht op het materialistisch onder controle krijgen van de fysieke wereld. Mensen werden onzeker en bogen af van innerlijke bevrediging, alsook milleniumbewustzijn.  

Het uiterlijke modernisme van het Westen leidde ertoe dat de Europese naties zich militair bewapenden en industrieel ontwikkelden, alle traditionele naties en de complete materiële wereld veroverden en tenslotte de gehele planetaire omgeving in gevaar brachten door hun verslaving aan oneindige productiviteit en oneindige consumptie (Thurman, 2001). Innerlijk modernisme gaat om het overwinnen van innerlijke grenzen om de verlichting te bereiken. Verlichting – de volmaakte heerschappij over lichaam en geest, tijd en ruimte.

Europa en Tibet veranderden verschillend. In Tibet werd ultieme innerlijke perfectie belangrijk; in Europa was alles seculier en al het heilige werd vernietigd. In Europa draaide alles om materialisme en rationalisme; Tibet focuste op spirituele vooruitgang en gebruikte rationaliteit op de weg naar verlichting. De betovering van de natuurlijke wereld ging in Tibet niet ten onder aan industrialisatie en militarisme, maar bleef bewaard tot the Chinees Communistische invasie. 

9. Hoop voor het derde millennium

De Dalai Lama beschouwt vier zaken als basis voor hoop voor de eenentwintigste eeuw. De eerste is een verschuiving van militaire naar vreedzame methoden om conflicten op te lossen. Hier zijn voorbeelden van, zoals de fluwelen revolutie in Tsjecho-Slowakije. Hoop moet nooit opgegeven worden.

De tweede is een verschuiving van de nadruk op grote collectieven zoals communisme en kapitalisme – onpersoonlijke, gezichtsloze system die de individualiteit onderdrukken – naar grote individuen. Nationalisme is ook nog een immens struikelblok. Het individu wordt ondergedompeld in een foutieve absolute groepsidentiteit die onze scheiding van al degenen die ‘de anderen’ worden genoemd vergroot en hen als potentiële bedreiging ziet. Wederom hoort de nadruk te liggen op elk individu in verbondenheid met alles en iedereen. Educatie is nodig voor evolutionaire ontwikkeling van elk individu. 

De derde is dat materialistische wetenschap en technologieën niet geen ultieme macht verschaffen. Wetenschap verwerft kennis over zaken die onbekend zijn, en technologische oplossingen leiden tot nieuwe problemen. Er is daarom ook innerlijke wetenschap nodig, voor kennis van de realiteit van het zelf . Daarmee krijgen we kennis op volmaakt gelukkig te worden, die we vervolgens met andere wezens kunnen delen. Desalniettemin zijn uiterlijke wetenschappen ook nodig. Het spirituele en materiële moet verenigd worden.

De vierde is zorg voor de natuur, gezien de dynamische aard van ecosystemen. Shantideva zei dat, als iemand de voeten niet wilt verwonden, de aarde bedekt moet worden met een bedekkende laag, of de voeten. De westerse wereld ging voor het eerste, veranderde de menselijke gevoeligheid, en rangschikte de uiterlijke omgeving. Om milieuvervuiling te voorkomen, moeten we af van ons gevoel van het alleenheersende, statische en geïsoleerde zelf. We leven in een wereld met ecologische verbondenheid. 

Appendix

Verlichtingsprincipes kunnen wereldwijd politiek toegepast worden.

1) Het individuele heeft prioriteit boven de gemeenschap. De individu heeft de hoogste plicht aan zichzelf om in een verlicht wezen te evolueren.

2) Onrecht dat nog altijd gaande is, moet erkend worden – met betrekking tot etniciteit, nationaliteit, economische positie, en sekse; [alsook geaardheid, dieren en natuur].

3) Individuele belastingbetalers moeten zelf meerdere zaken kiezen waar hun geld naartoe gaat, en er moet financiële transparantie en geen lobbying van bedrijven plaatsvinden.

4) De doodstraf hoort niet te bestaan, en gevangenissen moeten dienen als laatste educatiemiddel – maatschappelijke problemen worden dan beter aangepakt. 

5) Vrouwen moeten zelf kunnen beslissen of hun lichaam dient als woonplaats voor nieuw leven en hoe dan ook hulp krijgen, op z’n minst door voorlichting en anticonceptie.

6) Individuen hebben recht op vrijheden zoals die van levensstijl en meningsuiting, zolang vrijheden niet ten koste gaan van anderen zonder substantiële redenen. 

7) Defensiebudgetten moeten drastisch omlaag; geld voor wapenindustrieën hoort te gaan naar maatschappelijke welvaart. Legers horen ongewapende vredekorpsen zijn.

8) De hoogste prioriteit gaat uit naar levenslange en toegankelijke educatie, die compassie bijbrengt ongeacht religie, en individueel tot maatschappelijk geluk bevordert.

9) Er moet altruïstische steun komen door het recht op huisvesting, levensonderhoud, gezond milieu en betaalbare, universele gezondheidszorg.

10) Elk individu moet gehoord worden bij een sterk uitvoerend leiderschap in een niet-discriminerende, transparante democratie.

Verlichting geneest problemen in de wereld door haar voornaamste positieve activiteit: vrijgevigheid op elk gebied.