---

[1] Zwarte Piet

Het Sinterklaasfeest wordt veelal aangeduid als een onschuldige Nederlandse traditie. Echter is er ook kritiek op het uiterlijk van Zwarte Piet – al decennia. Vooral in de afgelopen 10 jaar is de discussie opgelaaid. Bekende mensen en activisten die zich uitspraken tegen Zwarte Piet kregen daardoor (doods)bedreigingen, terwijl voorstanders beweerden dat het om een onschuldig figuur gaat. Strafrechtelijk gezien, met name in relatie tot artikel 137, is het lastig om Zwarte Piet te verbieden. Echter hoort een liberale overheid wel neutraal te zijn. Overheidsinstanties zouden juist een neutrale Piet moeten steunen, zonder negatieve stereotyperingen. De rechtbank van Amsterdam vonniste in 2014 ook dat het karakter van Zwarte Piet discriminerend is. Dit weegt niet per se minder op tegen het recht op uitingsvrijheid van voorstanders.

[2] De geschiedenis van Zwarte Piet

In eerste instantie had Sinterklaas, gebaseerd op St. Nicolaas van Myra, geen knechten met een Afrikaans uiterlijk. De zwarte knecht werd pas rond 1850 gecreëerd. Hoewel het zwart verwijst naar schoorsteenroet, is er geen verklaring voor het Afrikaanse uiterlijk. Verschillende herkomsttheorieën bieden geen uitsluitende verklaring – schoorsteenveger, een Moor, zwarte duivel. Volgens Eugenie Boer is Zwarte Piet geïnspireerd op schilderijen met zwarte bediendes van rijke huishoudens. Volgens John Helsloot heeft Zwarte Piet een meervoudig karakter, waaronder een onschuldige kindervriend. Echter valt niet te ontkennen dat Zwarte Piet voldoet aan racistische stereotyperingen van zwarte mensen, zeker in relatie tot koloniale slavernij. Het figuur Zwarte Piet komt overeen met het minderwaardige uiterlijk en gedragskenmerken die racistische Europeanen toekenden aan tot slaaf gemaakte zwarte Afrikanen.

[3] Zwarte Piet veranderen

“Zwarte Piet, besmet met het slavernijverleden, staat in de weg aan een gelijkwaardige deelname door de nakomelingen van de slaven die nu in Nederland leven. In een liberale staat die uitgaat van vrij en gelijk burgerschap, de tegenpool van slavernij, moet de overheid bevorderen dat Zwarte Piet zijn racistische karaktertrekken aflegt.”

“Bij het bestrijden van discriminatie moet de overheid zelf het goede voorbeeld geven, in de verwachting dat dit bijdraagt aan groeiend inzicht in de publieke opinie. Soms gaat het er niet alleen om de wereld te interpreteren, je moet haar ook een beetje veranderen.”

Het zou niet zo moeilijk moeten zijn om een traditie zo te veranderen dat het leuk blijft, zonder dat het kwetsend is richting anderen – en zeker gemarginaliseerde groepen.